कोलकाता : मतदारयाद्यांच्या विशेष सखोल पुनरावलोकनाच्या (Special Intensive Revision – SIR) प्रक्रियेवरून पश्चिम बंगालमध्ये राजकीय वातावरण तापले आहे. या प्रक्रियेसाठी बूथ स्तरावर काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना अत्यंत कमी वेळेत मोठ्या प्रमाणात काम पूर्ण करण्याचे आदेश दिले जात असल्याचा आरोप तृणमूल काँग्रेसने केला आहे.
तृणमूल काँग्रेसचे खासदार डेरेक ओब्रायन यांच्यासह पक्षातील इतर नेत्यांनी या कामाच्या वेळापत्रकावर गंभीर चिंता व्यक्त केली आहे. कर्मचाऱ्यांना दिलेल्या मुदती अव्यवहार्य असून, त्यामुळे त्यांच्यावर प्रचंड मानसिक आणि कामाचा ताण निर्माण होत असल्याचे पक्षाचे म्हणणे आहे.
SIR प्रक्रियेमुळे BLO कर्मचाऱ्यांवर कामाचा ताण?
SIR म्हणजे मतदारयाद्यांचे विशेष सखोल पुनरावलोकन. या प्रक्रियेत मतदारांची माहिती तपासणे, नोंदींची पडताळणी करणे, नवीन नावे समाविष्ट करणे आणि चुकीच्या नोंदी दुरुस्त करणे यांसारखी कामे केली जातात.
ही कामे प्रत्यक्ष पातळीवर पूर्ण करण्याची जबाबदारी बूथ लेव्हल ऑफिसर्स (BLO) म्हणजेच बूथ स्तरावरील अधिकाऱ्यांवर असते.
तृणमूल काँग्रेसच्या नेत्यांच्या मते, या कर्मचाऱ्यांना कमी वेळेत मोठ्या प्रमाणात माहिती गोळा करण्याचे आणि पडताळणीचे काम दिले जात आहे. प्रत्यक्ष परिस्थिती आणि उपलब्ध मनुष्यबळाचा विचार न करता वेळापत्रक ठरवण्यात आल्याचा आरोपही त्यांनी केला आहे.
BLO कर्मचाऱ्यांच्या आत्महत्यांचा मुद्दा उपस्थित
या संपूर्ण प्रकरणातील सर्वात गंभीर मुद्दा म्हणजे BLO कर्मचाऱ्यांच्या आत्महत्यांच्या घटना. तृणमूल काँग्रेसच्या नेत्यांनी SIR प्रक्रियेशी संबंधित कामाच्या दबावामुळे काही बूथ स्तरावरील अधिकाऱ्यांनी आत्महत्या केल्याचा दावा केला आहे.
पक्षाच्या नेत्यांनी या परिस्थितीला ‘अमानवीय दबाव’ असे संबोधले आहे. कर्मचाऱ्यांवर मानसिक ताण वाढत असल्याने त्यांच्या कामाच्या परिस्थितीचा गांभीर्याने विचार करण्याची गरज असल्याचे त्यांनी म्हटले आहे.
मात्र, प्रत्येक आत्महत्येमागील नेमके कारण आणि SIR कामाच्या दबावाशी त्याचा थेट संबंध स्वतंत्रपणे तपासणे आवश्यक आहे. त्यामुळे या घटनांबाबतचे राजकीय दावे आणि अधिकृत तपासातून समोर येणारी माहिती वेगळी पाहणे महत्त्वाचे आहे.
डेरेक ओब्रायन यांच्यासह TMC नेत्यांची चिंता
तृणमूल काँग्रेसचे खासदार डेरेक ओब्रायन आणि पक्षातील इतर नेत्यांनी निवडणूक प्रक्रियेतील कामकाजाच्या पद्धतीवर प्रश्न उपस्थित केले आहेत.
त्यांच्या मते, निवडणूक प्रक्रिया पारदर्शक आणि व्यवस्थित असणे जितके महत्त्वाचे आहे, तितकेच ती राबवणाऱ्या कर्मचाऱ्यांची सुरक्षितता आणि मानसिक आरोग्य जपणेही आवश्यक आहे.
कर्मचाऱ्यांना पुरेसा वेळ, आवश्यक मनुष्यबळ आणि योग्य सुविधा उपलब्ध करून दिल्या पाहिजेत, अशी पक्षाची मागणी आहे.
निवडणूक आयोगासमोर मोठे प्रश्न
SIR प्रक्रियेमुळे मतदारयाद्या अधिक अचूक करण्याचा उद्देश असला, तरी ही प्रक्रिया राबवताना बूथ स्तरावरील कर्मचाऱ्यांवर अतिरिक्त ताण पडत असल्यास त्याकडे दुर्लक्ष करता येणार नाही.
या पार्श्वभूमीवर काही महत्त्वाचे प्रश्न उपस्थित होत आहेत :
BLO कर्मचाऱ्यांना काम पूर्ण करण्यासाठी पुरेसा वेळ दिला जात आहे का?
कमी मुदतीमुळे कर्मचाऱ्यांवर अतिरिक्त कामाचा ताण पडत आहे का?
कर्मचाऱ्यांच्या सुरक्षिततेसाठी आणि मानसिक आरोग्यासाठी कोणत्या उपाययोजना केल्या आहेत?
आत्महत्यांच्या घटनांमागील कारणांची स्वतंत्र चौकशी होणार का?
मतदारयाद्या अचूक करण्याची प्रक्रिया आणि ती राबवणाऱ्या कर्मचाऱ्यांचे हित या दोन्ही गोष्टी महत्त्वाच्या आहेत. त्यामुळे निवडणूक आयोग या तक्रारींवर काय भूमिका घेतो, याकडे आता लक्ष लागले आहे.
तुमचे मत काय?
मतदारयाद्यांच्या पुनरावलोकनासाठी BLO कर्मचाऱ्यांना पुरेसा वेळ आणि आवश्यक सुविधा मिळायला हव्यात का? कामाचा ताण कमी करण्यासाठी निवडणूक आयोगाने कोणते बदल करावेत? आपले मत कमेंटमध्ये नक्की सांगा.
