मुंबई : पावसाने ओढ दिल्याने आणि दीर्घकाळ पाऊस न झाल्याने खरीप पिकांचे मोठ्या प्रमाणात नुकसान झाले आहे. या पार्श्वभूमीवर महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाची प्रक्रिया सुरू झाली आहे. राज्यातील पिकांच्या नुकसानीचे पंचनामे २९ सप्टेंबरपासून सुरू करण्याची घोषणा कृषीमंत्री दत्तात्रय भरणे यांनी केली होती.
राज्यातील २६५ तालुके दुष्काळग्रस्त घोषित करण्यात आल्यानंतर पिकांच्या नुकसानीचे प्रत्यक्ष सर्वेक्षण करण्याची प्रक्रिया सुरू झाली आहे. या पंचनाम्यांच्या आधारे शेतीचे किती नुकसान झाले आहे, याची नोंद केली जाणार आहे. त्यानंतर शेतकऱ्यांना मदत देण्याबाबत पुढील निर्णय घेतला जाणार आहे.
पंचनामा म्हणजे नेमकं काय?
शेतकऱ्यांच्या शेतात प्रत्यक्ष जाऊन पिकांचे किती नुकसान झाले, कोणत्या पिकाचे नुकसान झाले आणि नुकसानीचे प्रमाण किती आहे, याची अधिकृत नोंद करणे म्हणजे पंचनामा.
अधिकारी शेताची पाहणी करून नुकसानीची माहिती नोंदवतात. काही ठिकाणी नुकसान नोंदवताना जीपीएससह छायाचित्रांचाही वापर केला जाणार असल्याचे वृत्त आहे.
२६५ तालुके दुष्काळग्रस्त
यंदाच्या खरीप हंगामात पावसाचे प्रमाण कमी राहिल्याने राज्यातील अनेक भागांमध्ये पिकांवर परिणाम झाला. सरकारने २६५ तालुक्यांना दुष्काळग्रस्त घोषित केले आहे.
या निर्णयानंतर जिल्हाधिकाऱ्यांना पिकांच्या नुकसानीचे पंचनामे करण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत. मात्र, पंचनामे पूर्ण झाल्यानंतरच पिकांच्या नुकसानीच्या आर्थिक मदतीबाबत स्वतंत्र निर्णय घेतला जाणार आहे.
शेतकऱ्यांना मदत कधी मिळणार?
हा प्रश्न सध्या अनेक शेतकऱ्यांसमोर आहे.
पंचनाम्यांमधून नुकसानीची अधिकृत नोंद झाल्यानंतर मदतीचे स्वरूप आणि रक्कम निश्चित करण्याची प्रक्रिया पुढे जाईल. कृषीमंत्र्यांनी सरकार शेतकऱ्यांना मदत करणार असल्याचे सांगितले आहे. दुष्काळग्रस्त भागात जनावरांसाठी चारा छावण्यांचे नियोजनही केले जात असल्याचे त्यांनी सांगितले.
मात्र, काही राजकीय नेत्यांनी पिकांचे पूर्ण नुकसान झालेल्या भागात पंचनाम्याची प्रक्रिया न करता तातडीने मदत द्यावी, अशी मागणी केली आहे. ही त्यांची मागणी असून, सरकारची अधिकृत प्रक्रिया पंचनाम्यांनंतर मदतीकडे जाणारी आहे.
पुणे जिल्ह्यातही पंचनाम्यांना सुरुवात
पुणे जिल्ह्यातील भोर, वेल्हे, खेड, शिरूर, दौंड, पुरंदर, बारामती आणि इंदापूर या आठ तालुक्यांमध्ये पिकांच्या नुकसानीचे पंचनामे सुरू करण्यात आले आहेत.
या भागात सुमारे १.२५ लाख हेक्टर क्षेत्रावरील खरीप पिकांचे नुकसान झाल्याचा अंदाज देण्यात आला आहे. मात्र, प्रत्यक्ष पाहणीसाठी आवश्यक मनुष्यबळाची कमतरता असल्याने पंचनामे पूर्ण करण्याच्या कामावर परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे.
शेतकऱ्यांसाठी पंचनामा का महत्त्वाचा?
पिकांचे नुकसान झाले असले तरी त्याची अधिकृत नोंद होणे महत्त्वाचे आहे. कारण नुकसान किती झाले याची सरकारी नोंद पुढील मदत आणि उपाययोजनांसाठी आधार ठरते.
त्यामुळे शेतकऱ्यांनी आपल्या पिकांच्या नुकसानीची माहिती संबंधित स्थानिक प्रशासन आणि कृषी विभागाकडे वेळेत द्यावी. पंचनाम्याची प्रक्रिया आपल्या गावात कधी सुरू झाली आहे, याची माहिती स्थानिक कृषी किंवा महसूल अधिकाऱ्यांकडून घेणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
शेतकऱ्यांसमोर आता दोन मोठे प्रश्न!
नुकसान किती नोंदवले जाणार? आणि पंचनाम्यानंतर मदत शेतकऱ्यांच्या खात्यात नेमकी कधी जमा होणार?
पंचनाम्यांची प्रक्रिया सुरू झाली असली तरी प्रत्यक्ष मदतीसाठी पुढील सरकारी निर्णय महत्त्वाचा ठरणार आहे.
तुमच्या गावात पंचनामा सुरू झाला आहे का? तुमच्या शेतातील पिकांचे किती नुकसान झाले आहे, हे आम्हाला कमेंटमध्ये नक्की सांगा. शेतकऱ्यांशी संबंधित अशाच महत्त्वाच्या बातम्यांसाठी आमच्या पोर्टलला भेट देत राहा.