पुणे शहरात पाणीटंचाईची शक्यता लक्षात घेऊन पुणे महानगरपालिकेने (PMC) पिण्याच्या पाण्याचा अपव्यय रोखण्यासाठी कठोर पावले उचलली आहेत. पिण्याच्या पाण्याचा नियमबाह्य वापर केल्यास संबंधितांना १० हजार रुपयांपर्यंत दंड होऊ शकतो. दुसरीकडे, शहरातील पाणीपुरवठ्याच्या तक्रारी तातडीने सोडवण्यासाठी महापौर मंजुषा नागपुरे यांनी महापालिकेच्या सर्व १५ क्षेत्रीय कार्यालयांत २४ तास पाणीटंचाई नियंत्रण कक्ष सुरू करण्याचे निर्देश दिले आहेत.

धरणांतील उपलब्ध पाणीसाठ्याचे योग्य नियोजन करणे, पाणीगळती थांबवणे आणि नागरिकांना समान पाणीपुरवठा मिळावा, हा या उपाययोजनांचा उद्देश आहे. त्यामुळे आता पाण्याचा अपव्यय करणाऱ्या नागरिकांसह व्यावसायिक आस्थापना आणि बांधकाम व्यावसायिकांवरही महापालिकेचे लक्ष राहणार आहे.

कोणत्या कारणांसाठी १० हजार रुपयांपर्यंत दंड?

महापालिकेच्या नियमांनुसार, पाणीपुरवठा कपातीच्या काळात पिण्याच्या पाण्याचा वापर काही कामांसाठी करण्यावर निर्बंध घालण्यात आले आहेत.

  • वाहन धुलाई केंद्रे: पाणीकपातीच्या काळात सार्वजनिक आणि खासगी वाहन धुलाई केंद्रे सुरू ठेवण्यावर निर्बंध आहेत. नियमांचे उल्लंघन केल्यास १० हजार रुपयांपर्यंत दंड होऊ शकतो.
  • जलतरण तलाव: खासगी किंवा सार्वजनिक जलतरण तलाव भरण्यासाठी महापालिकेचे पिण्याचे पाणी वापरण्यास मनाई आहे.
  • खासगी उद्याने: खासगी बागा आणि उद्यानांसाठी पिण्याचे पाणी वापरता येणार नाही.
  • बांधकाम आणि रस्त्यांची कामे: इमारतींचे बांधकाम, रस्त्यांची कामे आणि रेडीमिक्स काँक्रीट प्रकल्पांसाठी महापालिकेचे पिण्याचे पाणी वापरता येणार नाही. त्याऐवजी प्रक्रिया केलेले सांडपाणी किंवा विहीर व बोअरवेलचे पाणी वापरण्याचे निर्देश आहेत.

नियम मोडणाऱ्यांवर दंडात्मक कारवाई केली जाईल. वारंवार नियमांचे उल्लंघन झाल्यास अधिक कठोर कायदेशीर कारवाई होऊ शकते. तिसऱ्यांदा उल्लंघन झाल्यास गुन्हा दाखल करण्याची कारवाई केली जाऊ शकते, असे स्थायी समितीचे अध्यक्ष श्रीनाथ भिमाले यांनी सांगितले.

इतर नियम मोडल्यास किती दंड?

महापालिकेने पाण्याचा अपव्यय रोखण्यासाठी वेगवेगळ्या प्रकारच्या नियमभंगांसाठी दंडाची तरतूद केली आहे.

  • अनधिकृत नळजोडणी: ५ हजार रुपये दंड आणि नळजोडणी बंद करण्याची कारवाई.
  • पाण्याची टाकी भरून वाहणे: १ हजार रुपये दंड.
  • टँकरमधून पाणी गळती: १० हजार रुपयांपर्यंत दंड.
  • बांधकामासाठी पिण्याच्या पाण्याचा वापर: १० हजार रुपयांपर्यंत दंड आणि संबंधित काम थांबवण्याची कारवाई होऊ शकते.

गृहनिर्माण सोसायट्यांना बंद असलेले सांडपाणी प्रक्रिया प्रकल्प (STP) पुन्हा सुरू करण्यास सांगितले जाणार आहे. प्रक्रिया केलेले पाणी बागांसाठी आणि स्वच्छतागृहांतील फ्लशसाठी वापरण्यावर भर दिला जाणार आहे. पाण्याच्या टाक्या भरून वाहू नयेत, यासाठी स्वयंचलित फ्लोट व्हॉल्व्ह बसवण्याबाबतही जनजागृती केली जाणार आहे.

सर्व १५ क्षेत्रीय कार्यालयांत २४ तास नियंत्रण कक्ष

पाणीपुरवठ्याशी संबंधित तक्रारींचे निराकरण करण्यासाठी महापौर मंजुषा नागपुरे यांनी शहरातील सर्व १५ क्षेत्रीय कार्यालयांत चोवीस तास कार्यरत नियंत्रण कक्ष सुरू करण्याचे निर्देश दिले आहेत.

या नियंत्रण कक्षांमध्ये पाणीपुरवठा, आरोग्य आणि आपत्ती व्यवस्थापन विभागांचे अधिकारी व कर्मचारी वेगवेगळ्या पाळ्यांमध्ये काम करतील. प्रत्येक क्षेत्रीय कार्यालयात स्वतंत्र हेल्पलाइन आणि व्हॉट्सॲपद्वारे तक्रार नोंदवण्याची व्यवस्था करण्याची मागणीही करण्यात आली आहे.

पाणीगळती, कमी दाबाने पाणी येणे, अनियमित पाणीपुरवठा आणि टँकरची गरज यांसारख्या तक्रारी नोंदवता याव्यात, हा या व्यवस्थेचा उद्देश आहे. प्राप्त तक्रारी २४ तासांत सोडवण्यावर भर देण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.

महापौरांनी महापालिका आयुक्तांना पत्र देऊन या उपाययोजनांबाबत केलेल्या कार्यवाहीचा अहवाल तीन दिवसांत सादर करण्यास सांगितले आहे.

पाणीगळती आणि अनधिकृत नळजोडण्यांवरही लक्ष

शहरातील मुख्य जलवाहिन्या, वितरण वाहिन्या आणि पाण्याच्या टाक्यांमधील गळती शोधण्यासाठी विशेष पथके तयार करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. गळती आढळल्यास ती तातडीने दुरुस्त करण्यावर भर असेल.

अनधिकृत नळजोडण्या आणि व्यावसायिक वापरासाठी होणारा पाण्याचा गैरवापर रोखण्यासाठीही कारवाई केली जाणार आहे. पाण्याचे टँकर कोणत्या भागात किती पाणी पुरवतात, यावर देखरेख ठेवण्याची सूचना देण्यात आली आहे.

पाणीटंचाईचा सामना करणाऱ्या भागांत महापालिकेच्या टँकरद्वारे पाणी उपलब्ध करून देणे आणि खासगी टँकरच्या दरांवर नियंत्रण ठेवणे, याबाबतही महापौरांनी प्रशासनाला निर्देश दिले आहेत.

पुणेकरांनी पाणी वाचवण्यासाठी काय करावे?

पाणीटंचाई टाळण्यासाठी केवळ महापालिकेच्या कारवाईवर अवलंबून न राहता नागरिकांनीही दैनंदिन वापरात काळजी घेणे गरजेचे आहे.

  • नळ सुरू ठेवून पाणी वाया घालवू नका.
  • घरातील पाण्याच्या टाक्या भरून वाहत नाहीत ना, हे तपासा.
  • नळ, पाइप किंवा टाकीतून गळती होत असल्यास तातडीने दुरुस्ती करा.
  • वाहन धुण्यासाठी पाण्याचा अनावश्यक वापर टाळा.
  • सोसायटीमध्ये उपलब्ध प्रक्रिया केलेले पाणी बागकाम आणि फ्लशसाठी वापरा.
  • सार्वजनिक ठिकाणी पाणीगळती किंवा पाण्याचा गैरवापर दिसल्यास संबंधित महापालिका कार्यालयाकडे तक्रार करा.

पाणीटंचाई रोखण्यासाठी नागरिकांचे सहकार्य महत्त्वाचे

पुणे शहराची लोकसंख्या आणि पाण्याची गरज वाढत असताना उपलब्ध पाणीसाठ्याचे योग्य नियोजन करणे महत्त्वाचे आहे. पाणीगळती रोखणे, नियमांचे पालन करणे आणि तक्रारींवर वेळीच कारवाई करणे यामुळे उपलब्ध पाणी अधिक काळ पुरवता येऊ शकते.

महापालिकेने जाहीर केलेल्या उपाययोजनांची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी किती प्रभावी होते, नियंत्रण कक्ष किती लवकर सुरू होतात आणि नागरिकांच्या तक्रारी वेळेत सोडवल्या जातात का, याकडे आता पुणेकरांचे लक्ष असेल.

तुमच्या भागात पाणीपुरवठा नियमित होतो का? पाणीगळती किंवा कमी दाबाने पाणी येण्याची समस्या तुम्हालाही जाणवते का? तुमचा अनुभव आणि परिसराचे नाव कमेंटमध्ये नक्की सा