मुंबई : महामार्गावर अपघात झाल्यानंतर जखमींना वेळेत रुग्णालयात पोहोचवणे अनेकदा आव्हानात्मक ठरते. वाहतूक कोंडी, रुग्णालयापर्यंतचे अंतर आणि उपचार मिळण्यास होणारा विलंब यामुळे गंभीर जखमींची परिस्थिती आणखी बिकट होऊ शकते. ही समस्या लक्षात घेऊन महाराष्ट्र सरकारने तीन प्रमुख महामार्गांवर एअर अॅम्ब्युलन्स सेवा सुरू करण्याची योजना आखली आहे.
परिवहन मंत्री प्रताप सरनाईक यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, नागपूर-मुंबई समृद्धी महामार्ग, मुंबई-पुणे एक्स्प्रेसवे आणि मुंबई-गोवा महामार्गावर ही सेवा सुरू करण्याचे नियोजन आहे. या सेवेमुळे अपघातात गंभीर जखमी झालेल्या व्यक्तींना कमी वेळेत ट्रॉमा केअर सेंटर किंवा योग्य रुग्णालयात पोहोचवण्यास मदत होण्याची अपेक्षा आहे. ही सेवा २०२७ च्या सुरुवातीला सुरू करण्याचे नियोजन असल्याचे वृत्त आहे.
कोणत्या तीन महामार्गांवर मिळणार एअर अॅम्ब्युलन्स?
सरकारच्या प्रस्तावित योजनेत पुढील तीन महामार्गांचा समावेश आहे.
१. नागपूर-मुंबई समृद्धी महामार्ग
समृद्धी महामार्गावर अपघात झाल्यास गंभीर जखमींना वेळेत वैद्यकीय मदत मिळावी, यासाठी एअर अॅम्ब्युलन्स सेवा उपयुक्त ठरू शकते.
२. मुंबई-पुणे एक्स्प्रेसवे
मुंबई आणि पुणे यांना जोडणाऱ्या या महत्त्वाच्या मार्गावर अपघातग्रस्तांना तातडीने उपचार मिळवून देणे हा या सेवेचा प्रमुख उद्देश असेल.
३. मुंबई-गोवा महामार्ग
या मार्गावरही गंभीर अपघात झाल्यास जखमींना योग्य रुग्णालयात लवकर पोहोचवण्यासाठी एअर अॅम्ब्युलन्सचा वापर करण्याचे नियोजन आहे.
एअर अॅम्ब्युलन्स म्हणजे नेमके काय?
एअर अॅम्ब्युलन्स म्हणजे रुग्ण किंवा अपघातग्रस्त व्यक्तीला विमान किंवा हेलिकॉप्टरच्या मदतीने वैद्यकीय उपचारांसाठी हलवण्याची सुविधा.
गंभीर अपघात झाल्यानंतर रस्त्याने रुग्णालयात पोहोचण्यास जास्त वेळ लागणार असेल, तर परिस्थितीनुसार हवाई वाहतुकीचा पर्याय उपयोगी ठरू शकतो. मात्र, प्रत्यक्ष सेवा कशी चालवली जाईल, कोणत्या ठिकाणी हेलिकॉप्टर उतरवता येईल आणि कोणत्या रुग्णालयांशी समन्वय असेल, याचे तपशील अंमलबजावणीच्या नियमांवर अवलंबून असतील.
अपघातानंतरचा पहिला तास महत्त्वाचा का?
वैद्यकीय क्षेत्रात अपघातानंतरचा पहिला तास अनेकदा ‘गोल्डन अवर’ म्हणून ओळखला जातो. या काळात गंभीर जखमी व्यक्तीला योग्य उपचार मिळाल्यास जीव वाचवण्याची शक्यता वाढू शकते.
परिवहन मंत्री प्रताप सरनाईक यांच्या मते, अपघात रोखणे महत्त्वाचे आहेच; पण अपघात झाल्यानंतर जखमींना वेळेत वैद्यकीय मदत मिळेल अशी व्यवस्था उभी करणेही तितकेच गरजेचे आहे.
दरवर्षी सुमारे १५ हजार अपघातांचा उल्लेख
परिवहन मंत्र्यांनी राज्यात दरवर्षी सुमारे १५ हजार रस्ते अपघात होत असल्याचा उल्लेख केला आहे. अपघातानंतर जखमींना वेळेत उपचार मिळण्यात येणाऱ्या अडचणी कमी करणे हा या प्रस्तावित सेवेचा उद्देश आहे.
सेवा कधी सुरू होणार?
उपलब्ध वृत्तानुसार, सरकारने या योजनेसाठी टप्प्याटप्प्याने प्रक्रिया पूर्ण करण्याचे नियोजन केले आहे.
- १५ नोव्हेंबरपर्यंत: सेवेच्या कार्यपद्धतीसाठी प्रमाणित नियमावली तयार करून मंजूर करण्याचे नियोजन.
- नोव्हेंबरअखेर: उच्चस्तरीय समितीकडून मंजुरी मिळवण्याचे नियोजन.
- त्यानंतर: सेवा पुरवठादार निवडण्यासाठी निविदा प्रक्रिया सुरू करण्याचा प्रस्ताव.
- २०२७ च्या सुरुवातीला: एअर अॅम्ब्युलन्स सेवा सुरू करण्याचे उद्दिष्ट.
ही नियोजित वेळापत्रकातील उद्दिष्टे आहेत. प्रत्यक्ष सेवा सुरू होण्याची तारीख अधिकृत घोषणेनुसार बदलू शकते.
केवळ एअर अॅम्ब्युलन्स पुरेशी ठरणार का?
अपघातग्रस्तांना वेळेत उपचार मिळण्यासाठी केवळ हवाई रुग्णवाहिका सुरू करणे पुरेसे ठरणार नाही. महामार्गांजवळ ट्रॉमा केअर सेंटरची उपलब्धता, प्रशिक्षित वैद्यकीय कर्मचारी, रुग्णालयांशी समन्वय आणि अपघातस्थळापर्यंत त्वरित पोहोचण्याची व्यवस्था यांनाही महत्त्व आहे.
या योजनेत ट्रॉमा सेंटरचे जाळे तयार करणे, सेवा पुरवठादार निश्चित करणे आणि परिवहन, आरोग्य व पोलीस विभागांमध्ये समन्वय साधण्यासाठी एकसमान कार्यपद्धती तयार करण्याचाही समावेश असल्याचे वृत्त आहे.
सामान्य नागरिकांना काय फायदा होऊ शकतो?
ही सेवा नियोजनानुसार सुरू झाली आणि प्रभावीपणे कार्यान्वित झाली, तर गंभीर अपघातग्रस्तांना रुग्णालयात पोहोचवण्यासाठी लागणारा वेळ कमी करण्यास मदत होऊ शकते.
मात्र, प्रत्यक्ष फायदा किती होईल हे हेलिकॉप्टरची उपलब्धता, हवामान, अपघाताचे ठिकाण, रुग्णाची स्थिती आणि जवळच्या रुग्णालयात उपलब्ध असलेल्या उपचारांवर अवलंबून असेल.
तुमचे मत काय?
महाराष्ट्रातील महामार्गांवर एअर अॅम्ब्युलन्स सेवा सुरू करण्याची योजना अपघातग्रस्तांना वेळेत उपचार मिळवून देण्यासाठी कितपत उपयोगी ठरेल? महामार्गांवर ट्रॉमा सेंटर आणि तातडीच्या वैद्यकीय सुविधाही वाढवायला हव्यात का?
तुमचे मत आणि अनुभव आमच्या पोर्टलवर नक्की कळवा. महामार्ग सुरक्षा आणि नागरिकांच्या जीवाशी संबंधित महत्त्वाच्या बातम्यांसाठी आमच्या पोर्टलला भेट देत राहा.
स्रोत : द इंडियन एक्स्प्रेस, हिंदुस्तान टाइम्स आणि संबंधित वृत्तांतील माहिती. सेवा सुरू होण्याची तारीख आणि अंमलबजावणीचे तपशील अधिकृत घोषणेनुसार पडताळावेत.
