पुणे | प्रतिनिधी
पुणेकरांसाठी महत्त्वाची बातमी! शहरातील धरणांमधील पाणीसाठा कमी होत असल्याने पुणे महानगरपालिकेने (PMC) पाणी बचतीसाठी मोठा निर्णय घेतला आहे. येत्या १५ ऑक्टोबर २०२६ पासून दर गुरुवारी संपूर्ण पुणे शहराचा पाणीपुरवठा बंद ठेवण्यात येणार आहे. त्याचबरोबर राज्य सरकारच्या निर्देशानुसार पाणीवापरात १० टक्के कपात करण्याचे नियोजन करण्यात आले आहे.
या निर्णयामुळे घरगुती वापरापासून ते व्यावसायिक कामांपर्यंत अनेक गोष्टींचे नियोजन नागरिकांना करावे लागणार आहे. विशेषतः गुरुवारी पाण्याची उपलब्धता नसल्याने घरातील पाण्याचा साठा, स्वयंपाक, कपडे धुणे आणि इतर दैनंदिन कामांचे नियोजन आधीच करणे गरजेचे ठरणार आहे.
धरणांतील पाणीसाठा घटला; पाणी जपून वापरण्याची वेळ
पुणे शहराला खडकवासला धरणसाखळीसह भामा आसखेड आणि इतर जलस्रोतांमधून पाणीपुरवठा केला जातो. मात्र यंदाच्या पावसाबाबतची अनिश्चितता आणि उपलब्ध पाणीसाठ्याचा विचार करता आगामी महिन्यांसाठी पाणी नियोजन करण्याची गरज निर्माण झाली आहे.
१२ ऑक्टोबर २०२६ रोजीच्या उपलब्ध माहितीनुसार, खडकवासला धरणसाखळीतील एकत्रित पाणीसाठा २६.२२ टीएमसी होता. हा साठा वर्षातील या काळात अपेक्षित असलेल्या पातळीपेक्षा कमी असल्याचे वृत्त आहे.
त्यामुळे उपलब्ध पाणी पुढील काळात पुरवून वापरण्यासाठी महापालिकेने पाणीपुरवठ्याचे नियोजन बदलण्याचा निर्णय घेतला आहे.
१५ ऑक्टोबरपासून दर गुरुवारी संपूर्ण शहरात पाणीबंदी
महापालिकेच्या नियोजनानुसार, १५ ऑक्टोबरपासून दर आठवड्याला गुरुवारी पुणे शहराचा पाणीपुरवठा बंद ठेवण्यात येणार आहे.
याचा अर्थ नागरिकांनी गुरुवारच्या पाण्याच्या गरजेसाठी आधीच्या दिवशी योग्य नियोजन करणे आवश्यक आहे. मात्र पाणीपुरवठा पुन्हा सुरू झाल्यानंतर प्रत्येक भागात पाणी येण्याची वेळ आणि दाब वेगवेगळा असू शकतो.
त्यामुळे नागरिकांनी आपल्या भागातील पाणीपुरवठ्याच्या वेळापत्रकाबाबत महापालिकेच्या अधिकृत सूचनांकडे लक्ष द्यावे.
१० टक्के पाणी कपात; सरकारच्या निर्देशानुसार निर्णय
राज्य सरकारने स्थानिक स्वराज्य संस्थांना पाणीवापरात किमान १० टक्के कपात करण्याचे निर्देश दिले आहेत. उपलब्ध पाणीसाठा आगामी काळासाठी पुरवणे आणि संभाव्य पाणीटंचाईचा धोका कमी करणे हा या निर्णयामागील उद्देश आहे.
महापालिकेसमोर पाणीपुरवठा नियमित ठेवण्याबरोबरच पाण्याचा अपव्यय रोखण्याचेही आव्हान आहे. त्यामुळे आठवड्यातून एक दिवस पाणीपुरवठा बंद ठेवण्यासोबतच पाण्याचा काटकसरीने वापर करण्यावर भर दिला जाणार आहे.
बांधकाम, वाहन धुलाई आणि इतर कामांसाठीही निर्बंध
पाणी बचतीसाठी केवळ घरगुती वापरावर नियंत्रण ठेवून चालणार नाही. त्यामुळे पिण्याच्या पाण्याचा वापर इतर कामांसाठी होऊ नये, यासाठीही उपाययोजना करण्यात येत आहेत.
यामध्ये प्रामुख्याने पुढील बाबींवर भर देण्यात आला आहे:
- बांधकामांसाठी पिण्याच्या पाण्याऐवजी प्रक्रिया केलेल्या पाण्याचा वापर करणे.
- वाहन धुण्यासाठी पिण्याचे पाणी वापरणे टाळणे.
- उद्याने आणि रस्त्यालगतच्या हिरवळींसाठी शक्य तेथे पुनर्वापर केलेले पाणी वापरणे.
- पाण्याची गळती आणि अनधिकृत नळजोडण्या रोखणे.
- घरगुती तसेच व्यावसायिक वापरात पाण्याचा अपव्यय टाळणे.
या उपाययोजनांमुळे पिण्याच्या पाण्याचा वापर अधिक नियोजनबद्ध करण्याचा प्रशासनाचा प्रयत्न आहे.
गुरुवारी पाणी नसेल, तर पुणेकरांनी काय करावे?
दर गुरुवारी पाणीपुरवठा बंद राहणार असल्याने नागरिकांनी काही गोष्टींची काळजी घेणे आवश्यक आहे.
१. पाण्याचा आवश्यक साठा करा: गुरुवारच्या घरगुती गरजांसाठी बुधवारीच आवश्यक तेवढे पाणी साठवून ठेवा.
२. पाण्याच्या टाक्या तपासा: इमारतींमधील पाण्याच्या टाक्या आणि घरातील नळ व्यवस्थित बंद आहेत का, हे पाहा. टाकी भरल्यानंतर पाणी वाहून जाणार नाही, याची काळजी घ्या.
३. पाण्याचा पुनर्वापर करा: शक्य असेल तेथे भाजी धुतलेले पाणी किंवा इतर योग्य वापरासाठीचे पाणी झाडांना देण्यासाठी वापरा.
४. गळती तातडीने थांबवा: घरातील नळ, फ्लश आणि पाइपमधून पाणी गळत असल्यास दुरुस्ती करून घ्या.
५. अधिकृत सूचना तपासा: आपल्या परिसरातील पाणीपुरवठ्याची वेळ आणि इतर बदल जाणून घेण्यासाठी महापालिकेच्या अधिकृत सूचनांवर लक्ष ठेवा.
महापालिकेचे नियोजन यशस्वी होणार का?
पाणीटंचाईचा प्रश्न केवळ प्रशासनापुरता मर्यादित नाही. शहरातील वाढती लोकसंख्या, पाण्याची मागणी आणि उपलब्ध जलसाठा यांचा समतोल राखणे आवश्यक आहे.
दर गुरुवारी पाणीपुरवठा बंद ठेवल्यामुळे पाण्याची बचत होण्याची अपेक्षा आहे. मात्र त्याच वेळी सर्व भागांना पुरेसा आणि योग्य दाबाने पाणीपुरवठा होतो का, पाणीगळती किती रोखली जाते आणि नागरिकांना किती त्रास सहन करावा लागतो, याकडेही लक्ष द्यावे लागणार आहे.
महापालिकेच्या नियोजनानुसार, या उपायामुळे वर्षभरात सुमारे ०.३१ टीएमसी पाण्याची बचत करण्याचे उद्दिष्ट आहे.
पुणेकरांनो, आजपासूनच पाणी बचतीची सवय लावा!
गुरुवारची पाणीबंदी सुरू होण्यापूर्वीच नागरिकांनी आपल्या घरातील पाण्याचे नियोजन करणे महत्त्वाचे आहे. पाण्याचा अनावश्यक वापर टाळणे, गळती रोखणे आणि उपलब्ध पाण्याचा योग्य वापर करणे ही प्रत्येकाची जबाबदारी आहे.
पण आता महत्त्वाचा प्रश्न असा आहे की, दर गुरुवारी पाणीपुरवठा बंद ठेवल्याने पुण्यातील पाणीटंचाई कितपत कमी होणार? आणि नागरिकांना नियमित पाणीपुरवठा मिळण्यासाठी महापालिका आणखी कोणती पावले उचलणार?
याकडे आता पुणेकरांचे लक्ष लागले आहे.